مدوّرى ساخته شده است . پهناى اين ديوار دوازده تا چهارده پا ، و گرداگردش خندقى است كه خاكريزى به پهناى سى پا وجود دارد ، و در مجموع قابليّت دفاع از شهر را دارا مىباشد . افزون بر اينها اين قلعه ديوارى كوتاه‌تر در جلو دارد . ساختمانش كاملا به شيوه قلاع باستانى است ؛ با اسلوب بناى دژهاى ما اروپاييان مباينت و تضاد كلى دارد ، و رويهم رفته زندانى را مانند است . هر يك از برجهاى دژنامى جداگانه دارد ، و من در اين‌جا فقط نام چهار برج را كه مهم‌تر است مىآورم . برج مدخل دژ كه بزرگ‌تر است زنجيرخانه ناميده مىشود زيرا ايرانيان بر عموم زندان را چنين مىنامند . برج طرف مغرب شاهزاده زهرمار ، برج جانب مشرق اركلو Arechloue « 1 » ، و آن‌كه در جنوب است برج چهل دختران ناميده مىشود زيرا عامه برآنند كه ارواح به صورت دختران در آن‌جا ظاهر مىشوند و به همين سبب اين برج بر خلاف ديگر برجها مسكون نيست ، و هيچ كس جرأت ندارد در آن بخوابد . مدخل اين قلعه تنگ و پست و مورب و پانزده پا بالاتر از سطح زمين و رو به شمال است . سردر مدخل مزين به نقش منطقه البروج مىباشد ، و اين نقشى است كه اصفهان به طالع آن ساخته شده است . براى گذشتن به سمت راست قبلا بايد از دو دروازهء شبيه هم عبور كرد . اين قلعه نزديك به سيصد و هفتاد خانه ، يك ميدان مشق نظام ، يك مسجد ، يك حمام ، خانه‌اى مخصوص سكونت وزير دارد . همچنين داراى بارويى است كه مهم‌ترين قسمت قلعه را تشكيل مىدهد . خانه‌هاى مذكور مسكن سربازان ايرانى است كه هر يك از سيصد تا پانصد فرانك حقوق مىگيرد . هميشه قريب هزار سرباز در قلعه حضور دارند كه نيمى از آنها هميشه در پادگانند . ميدان مشق قلعهء بزرگى است و چهل عراده توپ كه سپاهيان ايران در جنگ با عثمانيها و پرتغاليها به غنيمت گرفته‌اند در آن نگهدارى مىشود . خانهء وزير يا فرمانرواى ميدان كه حاكم ولايت نيز مىباشد بزرگ است ، اما از زمانى كه وى مجبور به اقامت كردن در آن نيست به خوبى نگهدارى نمىشود . از هنگامى كه ميدان قلعه و خانهء وزير ساخته شد ، وزير به سكونت كردن در آن ناچار بود حتى اجازه و جرأت نداشت شبى بيرون آن بخوابد . اما شاه صفى اوّل

--> ( 1 ) - ظاهرا جزء اول اين كلمه ارك به معنى قلعه و برج و باروست كه در لاتين هم با اندك تفاوت همين گونه تلفظ مىشود ، و به همين معنى است . شايد هم تركى و به معنى دلير است .